به‌شی یه‌که‌م

هه‌رشێك سه‌ره‌ تای هه‌بوكۆتایی هه‌یه‌ هه‌رشتێكیش كۆیایی هه‌بو بێگومان سه‌ره‌ تاشی هه‌یه‌ . هیچیش له‌هیچه‌وه‌ په‌یدا نه‌بوه‌ وهۆكارێكیش هه‌بوه‌ بۆپه‌یدابونی. (با)خۆ نابینرێت یا زۆرجار(بۆن)كردنیش نا بینرێت به‌ڵام ناتوانین نكۆڵی له
بونوهه‌ستپێكردنی(با)یا(بۆن)بكه‌ین. به‌وبه‌ڵگه‌ونوسراوانه‌ی ناو قورئان بێت(ئه‌ڵڵا)هیچ بونی نیه‌، بێگومان هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك نیه‌كه‌وا بوونی هه‌یه ‌به‌ بینی،ن بۆن كردن وه‌ ك با هه‌ستپێكردن.به‌ڵام ده‌ توانین بونی ئه‌م سروشته‌ی كه‌تیادا ده‌ژینو چۆنیه‌تی دروست بونی ئه‌م كه‌ونه‌ بسه‌لمێنین. به‌هۆی گه‌ردون ناسانی کافرانه‌وه توانراوه‌ به‌به‌ڵگه‌بۆمان بسه‌لمێنن چۆنیه‌تی په‌یدانونی ئه‌م كه‌ونه‌ی كه‌تیایدا ده‌ ژین به‌وبه‌ڵگه‌ونوسراوانه‌ی له‌م سه‌رده‌ مه‌دا پسپۆڕانی سروشت ناسی به‌هه‌وڵدانێکی زۆرگه‌شتونه‌ته‌ئه‌وه‌ ی كه‌دروستبونی ئه‌م كه‌ونه‌ كه‌یو چه‌ند پێش ئێستا په‌یدا بوه‌ باشترین به‌ڵگه‌ش بۆسه‌ لماندنی ده‌ بێت بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ دروستبونی (بیگ به‌نگ) به‌ڵام چۆنیه‌تی دروست بونی ئه‌ڵڵا ڕوداێك نیه‌ تا بوبێته‌هۆكاری په‌یدابونی. به‌گوێره ی دین په‌رستان و كۆیله‌كانی بێت ئه‌ڵڵا ڕوداوی ناوێت تا دروست بێت، به‌ڵكو خۆی خالقول مه‌خلوقه‌و خۆشی دروستکه‌ری خۆیه‌تی. یه‌كه‌م دروستكه‌ری ئه‌ڵاش (ئاده مه‌و )دووهه‌میشیان (حه‌وا) یه،‌ كه‌له‌ په‌راسوی چه‌پی حه‌واوه‌ ئاده‌میشی دروستیکرد،پاشانیش هه‌رئه‌ڵڵا خۆی له‌دهمی خۆیه‌وه ئه‌ڵێت که‌من مرۆڤم له‌(قوڕ)ه ڕزیوی بۆگه‌نیوی هه‌ڵاتوو له‌ ئاوێكی بێ بایه‌خ دروستكرد. ‌باشه‌ حیكمه‌تی ئه‌وه له‌چیدایه‌كه‌مرۆڤی له‌قوڕ دروستكرد، ئه‌ی بۆ له‌دار یا ئاسن دروستی نه‌كرد، ئه‌ی باشه‌ئیسلامه‌کان بۆ قوڕڕ ناپه رستن كه‌وا له‌قوڕ دروستكراون. ناڵێن ئه‌ڵڵا مرۆڤی له‌شێوه ی خۆی دروستكرد ئه ی ئه‌ڵڵا خۆی له‌چی دروستبوه.‌ چۆن ده بێ له‌هیچه‌وه دروستبێو دروست كه‌ریشی نه بێت هه‌رئه‌ویشه‌دروستكه‌ری ئه‌م كه‌ونه‌. پێش ئه‌وه ی بچینه‌سه رباسی بیگ به نگ ده‌ بێت هه‌ندێك شیكردنه‌وه له‌سه‌رئیسلام ومه‌سیحی و جوله‌كه‌ بكه ین ئیسلام نزیكه ی(١٤٢٤)ساڵ ته‌مه‌نیه‌تی مه‌سیحیش ته‌مه‌نی(٢٠٠٥)ساڵه‌ جوله‌كه‌ش ته‌مه‌نی(٥٧٦٥)ساڵه‌.به‌ڵام هیچیان نه‌یان توانیوه بۆمان بسه‌لمێنن ئه‌م كه‌ونه‌ مێژووی چه‌ند كۆنه‌و بۆ چه‌ند هه‌زارساڵ ملیۆن بلیۆن ساڵ ده‌ گه‌ڕێته‌وه‌ گه‌ربه‌ڕاستی ئه‌ڵڵا بونی هه‌بوایه‌یه‌بوایه‌له‌و(٣)په‌ ڕتوكه‌به‌ناو ئاسمانیانه‌دا ئامارێكی ته‌واوی پێبكرایه‌و ئاماژه‌ یان به‌وه‌ ش بكردایه‌دروستبونی ئه‌م كه‌ونه‌و په‌یدابونی زینده‌ وه ریش له‌چ سالێكدا چ ڕۆژێكدا له‌چ كاتێكدا په‌یدا بوه.بۆئه‌ڵڵا نه‌ی ئه‌ توانی ئه‌وزانیارانه‌ی بوتایه‌ گه‌ر ڕاسته‌وبوونی هه‌یه‌ باوای دانێین جوله‌كه‌،مه‌سیحیی و ئیسلام یه‌ك، ئه‌ڵڵا یان هه‌یه‌ وه‌ک خۆیان ده‌ڵێن ئه‌ی بۆ په‌ڕتوكه‌كانیان جیاوازیه كی زۆریان هه‌یه‌و بروا شیان به‌یه‌ك ترنیه‌. چه‌ند شتێكی كه‌میان نه بێت كه‌له‌یه‌كترده‌ چێت، ئینجیل له ته‌وراته‌وه وه رگیراوه، قورئان یش له‌ته‌ورات و ئیجیل بێكهاتوه و هه‌رچی ئه‌وان وتویانه‌ئه‌مانیش وتویانه‌ته‌وه. ته‌ورات له‌وان كۆنتره‌ ئه‌وه ی له‌ته‌وراتا وتراوه‌ مه‌سیحێكان و ئیسلامه‌كان سودیان لێ وه‌ رگرتوه و به‌ده می خۆیانه‌وه نوسیویانه‌ته‌وه. كه‌واتا گه‌رجوله‌كه‌نه‌بوایه‌ مه‌ سیحیش په‌یدا نه‌ئه‌بو هه‌روه‌ ها ئیسلامیش سه‌ری هه‌ڵنه‌ئه‌دا، به‌ڵام ئیسلام خۆیان به‌ته‌واوكه‌ریان ده زانێ و به‌بڕوای خۆیان ئه‌بوایه‌جوله‌كه‌ومه‌سیحیش نه‌مانایه‌، كه‌كاتێ ئیسلام سه ری هه ڵدا. سه‌یره كه‌له‌وه‌ دایه، نه‌ته‌ورات باسی ئینجلو،قورئانی،كردوه نه‌ئینجیلیش باسی قورئانی كردوه‌. به‌گشتی گه‌ردینه‌كان ڕاستبو نایه‌و له‌لایه‌ن یه‌ك خالقه‌وه بوایه‌ ئه‌بوایه‌ ته‌ورات باسی ئینجلی بكردایه‌ئینجیلیش باسی قورئانی بكردایه‌له‌ته‌وراتیشا باسی مه‌یسح و ئیسلامیشی بكردایه‌. به‌ڵام چ ئینجله‌و چ قورئانه‌ بون به‌ لاسایکه‌ره‌وه‌ی ته‌ورات خۆگه‌ر واشنیه‌ ئه‌بوایه دینه‌كان یه‌ك به‌دوایه‌كا بڕوایان به‌دینه‌كه‌ی پاش خۆیان بهێنایه‌و هه‌مو دنیاش باوه ڕیان به‌یه‌ك دین بێنایه‌،ئه‌ویش كه‌دینی ئیسلامه‌. ئه‌ی ئه‌ڵڵا بۆله قورئانا باسی دینی(هیندوسه‌كان)ی نه‌كردوه‌ خۆ ئه‌وان(گا)په‌رستن گه‌ر به‌ئه‌ ندازه‌ ی ئیسلامیش نه‌بن شتێكی وا یان كه‌مترنیه‌ یان بۆباسی(بوداییه‌کان)ی نه‌كردوه‌ ئه‌وان كه‌زۆرله‌ئیسلام زیاتریشن یا باسی (زه رده شتیه كان)ی نه‌كردوه‌. ئه‌ی چۆن ئه‌ڵڵا نه‌یزانیوه كه‌هه‌زارن دینی ترهه‌ن وه ك گا په‌رستو ئاگر په‌رستو ڕۆژ په‌رستو شه‌یتان په‌رستو ...هتد. یان ئه‌ڵڵا له‌وناوچانه‌ دوربوه و ئاگای له‌وانی ترنه‌بوه‌ که‌ هه‌ركۆمه‌ڵه‌و به‌ئاره زووی خۆیان دینێکیان بۆخۆیان دروستكردوه. ئیسلام دینێكی ئیلاهی نیه‌ گه‌ رئیلاهی بوایه‌ئه‌بوایه‌ دینی (كۆمه‌نیستی)ش دروستبوایه‌ به‌ بێ ئاگایی ئه‌و .هه‌ڵبه‌ته‌كۆمه‌نیست دین نیه‌ به‌ڵام ئه‌وانیش جیاوازیه‌کی ئه‌ تۆیان نیه‌ له‌ بیروباوه‌ ڕداو ڕێبازه‌ که‌ ی ئه‌ وانیس له‌ زۆرشتا له‌گه‌ڵ ئیسلامدا یه‌کده‌گرنه‌وه. ته‌نهاجیاوازیه‌ک که‌ هه بێ له‌ نێوانیاندا ئه‌ وه یه‌ که‌ ئه‌وان بڕوایان به‌بونی واتایه‌كی خه‌یاڵی نیه‌كه‌ناوی ئه‌ڵڵایه‌،ئه‌وان بوونی ئه‌ڵڵا ڕه‌ده‌كه‌نه‌وه ولایه‌نگرانیشی زۆر له‌ئیسلام زیاترن. به‌گشتی دین له‌كۆیله‌كردنی مرۆڤ زیاترنیه‌دین دروستكراوی ده‌ستی مرۆڤ خۆیه‌تیو هه‌رخۆی خۆشی كردۆته‌كۆیله‌ی دروستكراوه‌كه‌ی خۆی. هیوادارم دین په‌رستان بێنه‌وه‌سه‌رخۆیان و ڕێگای ڕاستی مرۆڤ دۆستانه‌بگرن و بڕوا بهێنن به‌یه‌كسانی و پێكه‌وه‌ژیان و ڕێزله‌هه‌مو بیرو باوه‌ڕێكی خه‌ڵكی بگرن، له وه‌زیاتر نه‌بنه‌كۆیله‌ی دین، هه‌رچاكه‌یه‌ك كه‌ده‌ی كه‌ن نه‌یخه‌نه‌پاڵ دینه‌كه‌ی كه‌بڕوایان پێهێناوه‌هه‌رخراپه‌كیش كه‌ده یكه‌ن و ڕوو ده‌دات نه‌ی خه‌نه‌ پاڵ شه یتان و ناوی غه‌زه‌بی ئه‌ڵڵای لێ نه‌هێنن. چونكه‌مرۆڤی ته‌واو خاوه‌ن هه‌سته‌وهه‌ست ده‌كا به‌ساردی و گه‌رمی و چاكه‌و خراپه‌ واتا مرۆڤ خۆی بڕیار ده‌ری ژیانی خۆیه‌تی چاكه‌بكا یا خراپه‌ مێژووی سه رهه‌ڵدانی هه‌ر ٣ دینه‌كه‌زیاترله(٦٠٠٠) ساڵ كۆنتربن. به‌ڵام ئایه‌مێژووی دروست بونی (ئاده‌م وحه‌وا) یه‌كی خه‌یاڵی بۆ كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌به‌كام به‌ڵگه‌بۆمان ده‌سه‌لمێنن سه‌رهه‌ڵدانی یه‌كه‌م دین له‌كام ساڵ وكام ڕۆژدابوو .هه‌رچه‌نده جوله‌كه‌باس له‌چه‌نده‌ها دینی تر ده‌كه‌ن پێش خۆیان وه‌ك میراتی پشتاو پشت به‌خۆیانی ده‌به‌ستنه‌وه. به‌گوێره ی ساڵ ڕۆژی ئه‌وان بێت واتا لای ئه‌وان ئێستا ساڵی(٥٧٦٥) به‌رامبه‌ر به‌(٢٠٠٥) زاینی كه‌ده‌كاته‌ساڵی (١٤٢٥) میلادی به‌دڵنیایه‌وه‌هیچ كام له‌وسێ دینه‌ناتوانن ئه‌وه‌بسه‌لمێنن له‌توانا یا نیشدا نیه‌كه‌به‌ڕاستی لێكۆڵینه‌وه‌له‌سه‌رئامارێكی ڕاستو به‌ڵگه‌دار بكه‌ن ئه‌وان هه‌موشێك ووشه‌یه‌كی كوفری پێوه‌ده‌نێنن وه‌ڵامیان لا ده‌ست ناكه‌وێ له‌وه‌ڵامدا بن بڕده‌بن باشترین باساویش بۆیان ناوی ئه‌ڵڵایه‌ به‌و ناوه‌شه وه‌خۆیان له‌شیكردنه‌وه‌وگه‌ڕان به‌د وای سه‌رهه‌ڵدانی سه ره‌تای دین و ئه‌م كه‌ونه‌ به‌ڵام ئیسلام ئه‌وه نازانن که‌ ئه‌ ڵاکه‌یان (له‌وحه‌تول مه‌حفوزی)هه‌یه واتائه‌ڵڵا وامان پێڕاده‌گه‌یه نێ که‌هه‌رکه‌سێک له‌دایک ده‌بێ ئه‌مری ئه‌وی له‌سه‌ره‌ و ئه‌ویشه‌ که‌بۆهه‌رگیان له‌به‌رێک ئه‌وله‌له‌وحه‌تول مه‌حفوزابۆی داناوه‌ که‌ له‌ له‌دایکبونیه‌وه‌ تاده‌مرێ ئه‌وه‌ی ده‌یکاله‌چاکه‌وخراپه‌بۆی نوسراوه‌ ، ڕه‌ش پێستبێ یاسپی پێست دین داربێت یابێدین ده‌وڵه‌مه‌ندبێ یافه‌قیر ....هید . واته‌ ئه‌وه‌ی که‌ ده‌یکه‌یت له‌چاکه‌ یا خراپه‌ به‌ده‌ست که‌سنیه‌و ئه‌ڵڵا بۆی دیاری کردوه‌ که‌ وابو ئیترخه‌ڵکی بۆخۆیان ماندوو ئه‌که‌ن ودوای ژیان ده‌که‌ون بۆخۆشگوزه‌رانیان ئه‌ی ئه‌گه‌ردین داروبڕواداره‌کان به‌ڕاستی بڕوایان به‌ دروستکراوه‌که‌یان ئه‌هێننولێی تێگه‌شتون باشه‌بۆبه‌که‌سانێک ده‌ڵێن ‌کافرومولحید. که‌بڕوایان به‌و بیرو باوه‌ڕه‌ ئه‌وان نیه‌ ده‌که‌وابو ئه‌وان ئه‌ڵڵاکه‌ی خۆیان به‌درۆده‌خه‌نه‌وه. پاشان له‌کاتێکدا که‌ئه‌ڵڵا له‌ له‌وحه‌تول مه‌حفوزدا هه‌موشتیکی بۆدروستکراوه‌کانی خۆی دیاری کردوه‌ ئه‌یباشه‌ کۆیله‌کانی بۆله‌خۆیان ناپرسن که‌ ئه‌ڵڵا جه‌هه‌نه‌می بۆچییه‌ به‌ڵگه‌ی زانایان نی سورشت ناسی ده‌یسه لمێنن كه‌ئه‌م كه‌ونه‌ زیاترله‌ (10بۆ20) بلیۆن ساڵ زیاتره‌ که‌ سه‌ری هه‌ڵداوه.ئه‌بوایه‌له‌قورئانا باسی هه‌مو زانستو زانیاریه‌یكی بكردایه تا گومانی لای كه‌س نه‌هێشتایه و ئیسلامیشی یه‌که‌م دین دابه‌زاندایه‌ گه‌ربه‌ڕاستی بونی ئه‌ڵڵا هه‌یه‌و دینی ئیسلام و محه‌ممه‌د ڕاسترینیانن ئه‌ی بۆئیسلام نه‌ی توانیوه‌ که‌سودله‌وهه‌موزانسته‌ بکه‌ن که‌باسی لێوه‌ده‌که‌ن له‌قورانداهه‌یه‌ ئه‌ی بۆئیسلام نه‌یتوانیوه‌ که‌هیچ داهێنانێکی هه‌بێ به‌گوێره‌ی ئیسلام بێت ئه‌بوایه هه‌رچی عیلمی سه‌رده‌م هه‌یه‌ هه‌مویله‌ قورئاندا بوایه‌ و كه‌سیش به‌دوای زانستائه‌گه‌ڕایه‌و هه‌رچی زانستو ژیری بوایه‌بیدایه‌ده ست ئیسلامه‌كان چونكه‌هه‌رئه‌وانن هه‌ میشه‌ته‌نگه‌تاو بوون وخه‌ریكی جیهادن دژی بێ باوه‌ڕداران ‌(جامیعه‌ی ئه‌زهه‌ری)ش زۆر له ڕێكخراوی) (ناسا) گرنگترو پێشكه‌و توتربوایه‌
 

 

وێنه‌یه‌ک له COBE
سه‌رچاوه: http://www.nasa.gov/audience/foreducators/Redirect_Spacelink.html
هه‌ر وه‌ک به کورتی باس کرا که تیئۆری بیگ به‌نگ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که چه‌ن جار له تاقی‌گاکانه‌وه، تاقی کرایه‌وه هه‌ڵگری دوو بیرۆکه‌ی گرینگه :

1- دینتنی ئه‌مواجی "مایکروویو" که له هه‌موو دونیا بڵاوبوونه‌وه- جا چ ئه‌و کاته‌ی که کائینات سارد بووه و چ ئه‌و کاته‌ی که کائینات به ته‌واوی روون بوونه‌وه.

2- مه‌ودای نێوان کاکێشانه‌کان رۆژ به رۆژ زیاتر ده‌بێت. که ئه‌وه نیشان ده‌دات که ئه‌و کاکێشانانه له رابردوودا له یه‌ک نزیک بوون و ئه‌گه‌ر کات بگه‌رێنینه‌وه بۆ دوایه ده‌بینین که ده‌گه‌ین به جێیه‌ک که ته‌قینه‌وه‌ی به‌نگ و بیگ رووی داوه.
ئه‌مرۆ بیگ به‌نگ وه‌ک سه‌ره‌تای کائینات چاوی لێ‌ده‌کرێت. له‌و کاته‌دا ته‌واوی کائینات وه‌ک هه‌موو ئینێرژیه‌کان و لایه‌نه‌کانی‌تری وه‌ک زه‌ره‌یه‌کی چکۆله له هه‌سته‌ی یه‌ک ئه‌تۆم‌دا کۆببونه‌وه که به‌و کاته ده‌گوترێ "کاتی یه‌گانه‌گی". بیگ به‌نگ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که به سه‌ره‌تای کائینات داده‌ندرێت له فیزیکیش‌دا به سه‌ره‌تای کات و فه‌زا حیساب ده‌کرێ. بیگ به‌نگ ده‌ڵێ چی؟ دوای ته‌قینه‌وه‌یه‌کی گه‌وره که بوو به هۆی تریلیونها ده‌ره‌جه‌ی حه‌راره‌ت و قاڵ بوونی بێ‌سنوور، ئه‌و زه‌رانه بڵاو بوونه‌وه و دونیایان داگرت. له‌گه‌ڵ ئه‌و ته‌قینه‌وه‌یه و بڵاوبوونه‌وه‌ی زه‌ره‌کان‌دا نموونه‌کانی نێو ئه‌تۆمیش وه‌ک "فوتونه‌کان، ئێلکترۆنه‌کان، هه‌سته‌کان و هتد ساز بوون و دواتر "ماده و ئینێرژی و کات و فه‌زا" له دایک بوو. هه‌ر که بیگ به‌نگ هات، مه‌ودای کائینات له مه‌رکه‌زی هه‌سته‌ی ئه‌و ئه‌تۆمه‌وه بوو به شتێ نزیکه‌ی 10 به ته‌وانی 35 میتر؛ که به‌و پێش‌هاته ده‌گوترێ " Inflationary Epoch ". سێ چرکه دوای بیگ به‌نگ که‌رسه‌کانی ئه‌وه‌ڵیه ده‌س ده‌که‌ن به ساز بوون. یه‌که‌م شت که ساز ده‌بێت، پێی ده‌ڵێن"هیدروژن". دواتر کاتێ هه‌سته‌کانی هیدروژن پێکه‌وه نووسان ئه‌و ده‌م "هیلیوم" دروست ده‌بێ که به‌وه‌ش ده‌ڵێن"Nucleosynthesis "

10،000 ساڵ دوای بیگ به‌نگ ده‌وره‌ی تشعشاتی "مایکروویو" که باسمان کردن دێت. کائینات له‌و سه‌رده‌مه‌دا زۆرتر وه‌ک ئه‌مواج (شێوه‌یه‌ک له ئینێرژی) وابوو. ئه‌و ئه‌مواجانه بریتی بوون له ئه‌شه‌عه‌ی ئیکس، ئه‌شه‌عه‌ی رادیویی و ئه‌شه‌عه‌ی فه‌رابه‌نفش.

300،000 ساڵ دوای بیگ به‌نگ ده‌وره‌ی سه‌یته‌ره بوونی ماده‌یه به سه‌ر ئینێرژی. له‌و ده‌وره‌یه‌دا مه‌وجه‌کان درێژتر ده‌بن(هه‌ر چی که مه‌وجه‌کان درێژتر بن، ئه‌ندازه‌ی ئینێرژیه‌که‌ی که‌متر ده‌بێته‌وه). پله‌ی ده‌ما حدودی 10 هه‌زار ده‌ره‌جه‌ی "کلوین" بوو. ئه‌تۆمه‌کانی " لیتیوم" له‌و سه‌رده‌مه‌دا که‌م که‌م سازده‌بن.

300 میلیۆن ساڵ دوای بیگ به‌نگ ئه‌ستێره و کاکێشانه‌کان ده‌ست ده‌که‌ن به ساز بوون. کائینات له‌و سه‌رده‌مه‌دا وه‌ک هه‌ورێکی گه‌وره بووه له گاز و دواتر ته‌قینه‌وه‌یکی گه‌وره روو ده‌دات و ئه‌ستێره‌کان لێک جودا ده‌بنه‌وه و هه‌زاران ئه‌ستێره و کاکێشانی‌تر ده‌بن له دایک (شایانی باسه به دوای هاتنی ته‌مه‌نی ئه‌ستێره‌یه‌ک ده‌گوترێ "Supernova".
چۆنیه‌تی کائینات دوای بیگ به‌نگ چۆنیه‌تی ده‌ما و پله‌ی ده‌ما دوای بیگ به‌نگ پێک‌هاتنی یه‌که‌م کاکێشانه‌کان ده‌گه‌رێته‌وه بۆ 12 تا 15 ساڵ پێش له دایک بوونی مه‌نزومه‌ی شه‌مسی و کاکێشانی رێگای شیری. کائینات له‌و سه‌رده‌مه‌وه تا ئێستا خه‌ریکی ساز کردنی کاکێشان و ئه‌ستێره‌کان وه‌ک ئه‌ستێره‌ی ئێمه یانی (هه‌تاو) بووه. پێویسته بزانین که بیگ به‌نگ سه‌ره‌تای بوونی کائیناته، نه‌ک سه‌ره‌تای هه‌ستی. باس له‌وه‌ی که پێش بیگ به‌نگ چ رووی داوه؟ پرسیارێکه که زۆربه‌ی خودا باوه‌ران ده‌ی‌پرسن و ده‌ڵێن که ئه‌و زه‌ره چکۆڵه‌یه له کوێرا هاتووه و کێ سازی کردووه. هێندێ که‌س له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی بیستیان که فڵانه شته تیئۆریه، زۆر زوو ده‌ڵێن که خۆ ئه‌وه هیچ نییه و ناتوانین که بروا به تیئۆری بکه‌ین چوون نه‌سه‌لماوه. به‌ڵام ئه‌وانه‌ی ئه‌و قسه‌یه ده‌که‌ن به داخه‌وه سه‌باره‌ت به عیلم و تایبه‌تمه‌ندیه‌کانی عیلم زانیاریان که‌مه و ئاگاداری ئه‌وه نین که تیئۆری یانی چی؟ که له بابه‌تێکی‌تردا باس له عیلم و تیئۆریش ده‌که‌ین. کاتێ بیگ به‌نگ له‌گه‌ڵ ئایه‌ته‌کانی قورئان یان ئینجیل هه‌ڵ‌ده‌سه‌نگێنین سه‌باره‌ت به سازبوونی کائینات و دونیا، بۆمان ده‌رده‌که‌وێ که ئایه‌ته‌کانی کتێبه ئاسمانیه‌کان زۆر منداڵانه و دوور له هزری مرۆڤایه‌تین.

ئه‌م نوسراوه‌بۆمان ده سه‌لمێنێت چۆنیه‌تی دروستبونی ئه‌م كه‌ونه‌و سه ره تای په یدابونی گیان له‌به‌ریش هه‌رله‌وكاته‌وه سه‌ری هه‌ڵداوه و بونه‌وه ریش په‌یدابوه تا گه‌شتۆته‌ئه‌وڕاده یه‌ی كه‌من و تۆو ملیارده‌های وه‌ك ئیمه‌ش دروست بێت. به‌ڵام له‌قورئاندا هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك نیه‌كه‌بوونی ئه‌ڵڵا بسه‌لمێنێت ئه‌مه‌چۆن ده‌بێته‌جێگای بڕوا، ئه‌و ئه‌ڵڵایه‌ی كه‌منوتۆوئه‌م كه‌ونه‌ ی دروستكردوه‌داوای جیهادمان لێبكا. ئه‌ی توانای له بن نه‌هاتووی ئه‌وله‌چیدا یه‌ هه‌رئایه‌ته‌كانی قورئان بۆمان ده‌سه‌لمێنێت كه‌ئه‌ڵڵا بوونی نیه‌نمونه‌بۆسه‌لماندنی ڕاستی له‌جیاتی ئه‌وه ی قورئان به‌عه‌ره‌بی بخوێنینه‌وه‌ وه‌ره‌به‌زمانی خۆت بیخوێنه‌ره‌وه‌ئه‌وكات ده‌گه‌یته‌ئه‌و باوه‌ڕه‌ی كه‌من به‌گێل و نه‌فام نه‌زانیت. چونكه‌شێوازی نوسینی قورئان به‌عه‌ره‌بی له‌سه‌ر وه‌زن و قافیه‌نوسراوه‌ته‌وه‌و له‌شیعری كلاسیكی كۆنیش زیاتر نیه. زیاترله‌نیوه‌ی كۆمه‌ڵگای ئیسلامی نه‌خوێنده‌وارن بۆیه‌تیرۆریستانیش به‌كافرولا ده‌رده‌زانن. له‌ڕاستیدا تیرۆریستانن دینی ئیسلامیان ڕاگرتوه‌و دڵسۆزی دینه‌كه‌ن له‌فه‌رمانی قورئان لایان نه‌داوه‌ تیرۆریستان ئیسلامی ڕاسته‌قینه‌نو فه‌رزه‌كانی قورئان وه‌ك خۆی به‌جێ ده‌هێنن، ئه‌وان كه‌ خۆیان ئه‌ته‌قێننه‌و خه‌ڵكی سه‌رده‌بڕن، بێگومان بنه‌مایه‌كیان هه‌یه‌كه‌وا گه‌شتونه‌ته‌ئه‌وباوه‌ڕه‌ی كه‌سڵ له‌هیچ نه‌كه‌وه‌ چونكه‌ئه‌وان دڵنیاكراونه‌تنه‌وه‌ به‌گیان له‌ده‌ستدانیان خۆیان له‌به‌هه‌شت ده‌بیننه‌وه‌ بۆیه‌گرنگ نیه‌به‌لایانه‌وه‌كه‌چه‌نده‌ها مرۆڤی بێتاوانیش له‌ناوبه‌رن گرنگ ئه‌وه‌یه‌به‌ لایانه‌وه‌ئه‌وان خۆیان بگه‌یه‌ننه‌به‌هه‌شت و فه‌رزه‌كانی قورئان وئیسلام به‌جێ بهێنن به‌گوێره‌ی قورئان جیهادیان له‌سه‌رنوسراوه‌له كاتی پێویستا خۆكوژی بكه‌ن بۆ پاراستنی دینه‌ڕه‌واكه‌یان چونكه‌ئه‌ڵڵا سه‌روماڵی له‌بڕواداران كڕیوه‌كه‌   ئه ودنیایان باتێ جا له‌پێناو ئه‌ڵڵادا ده‌كوژرێن و ده‌ كوژنه‌وه‌ئه‌م ئایه‌تانه‌ش به‌ڵگه‌ن بۆ خۆ ته‌قاندنه‌وه‌یان، ئه‌ وه‌ی بڕوای به‌ئیسلامیش نه‌بێت كوشتنی به‌گوێڕه‌ی قورئان ڕه‌وایه‌ كه‌وابوو ئه‌وانه‌ی به‌خۆیان ده‌ڵێن ئیسلام له‌سه‌رچ بنه‌مایه‌ ك به‌ترۆریستان ده‌ڵێن كافرو لاده‌ر كێ لاده‌ره‌ئیسلام یا ئیسلامیه‌كان. گه‌ربه‌ڕاستی بتوانن له‌ ناوه‌ ڕۆكی ئایه‌ته‌كانی قورئان تێبگه‌ن بۆمان ئه‌سه‌لمێنێت ئه‌وه‌ی به‌خۆی ده‌ڵێت ئیسلام ئه‌ وانه‌ لاده‌رن. تیرۆریستان له‌سه‌دا سه‌د جێبه‌جێ كه‌ری فه‌رزه‌كانی قورئان و سونه‌ته‌كانی محه‌ممه‌د ن خۆیان به‌ته‌واو كه‌ری ئیسلام ده‌زانن بڕوای ته‌واویان هێناوه‌به‌دین، ترۆریستان له‌سه‌رده ستی زانایانی ئیسلام په‌روه‌رده‌كراون به گوێره‌ی ته‌فسیركه‌رانی قورئان ڕێگای به‌هه‌شتایان بۆ نزیك ده‌كه‌نه‌وه‌و گه‌وره‌ترین پله‌ی به‌هه‌شت به‌ده‌ست ده‌هێنن. به‌ڵام لێره‌دائه‌وڕاستیه‌مان بۆده‌رده‌که‌وێ که‌ ڕابه‌رانو ده‌مڕاستانی ئیسلام ئه‌وه‌نده‌د ڵنیان له‌بونی ئه‌ودنیا ئه‌ی بۆ تا ئێستا ڕووی نه‌دا مه‌لایه‌ك یا ڕابه‌رێكی ئیسلام خۆی ته‌قاند بێته‌وه‌به‌دڵنیاییه‌وه‌گه‌رزانایانی ئیسلام له‌(٪١٠٠) دڵنیا بونایه‌ئه‌و دنیا هه‌یه‌و لێپرسینه‌وه‌ش هه‌یه‌ڕێگایان به‌هیچ كه‌س نه‌ئه‌دا بۆ خۆته‌قاندنه‌وه‌خۆیان له‌پێش هه‌مو كه‌سه‌وه‌ئه‌ته‌قانده‌وه‌ به‌ڵام به‌و جۆره‌ئیسلامانه‌ده‌ڵێن ئیسلامی ترسنۆكو نه‌زانو خۆبه‌خێوكه‌ر، ترۆریستان له‌پێناو خۆشی و ئاواتێكی خه‌یاڵیخۆیان ئه‌وڕێگایه‌یان گرتۆته‌به‌ر و واش تێیان گه‌یاندون كه‌ئه‌وه‌ی ئیسلام نه‌بو كافره‌و كافریش ئامانجی كوشتنه‌.گه‌رو به‌ڕوی كه‌سێكی ئیسلام بڵێت چون ئیسلام نه‌فره‌ت له‌هه‌موكه‌سێكی نا ئیسلام ده‌كاو ئه‌وه‌ی ئیسلام نه بێت به‌كافرو (مولحیدی) دائه‌نێن. ئه‌وامنیش كه‌زیاترله ‌٢٥ ساڵه‌ئیسلامم نه‌فره‌ت له‌ئیسلام ده‌كه‌م بڕوام به‌ئیسلام و فه‌رزه‌كانی ئه‌ڵڵاو،ئه‌و (شیعرانه‌) ی ناو قورئان نیه‌به‌بڕواوه‌له‌توانا یدا بێت ده‌م كوژێت، به‌ونیازه‌ی كه‌به‌ره‌نگاری له‌ئیسلام ده‌كا. وه‌ك فه‌رزێك له‌فه‌رزه‌كانی ئه‌ڵڵای به‌جێ هێنابێت، به‌ڵام چونكه‌له‌گیانی خۆی ئه‌ترسێو توانای به‌ره‌نگاری نیه‌پاساوی دڵی خۆیان به‌وه‌ئه‌داته‌وه‌ كه‌ئه‌ ی داته‌ده‌ ست ئه‌ڵڵاو به‌ته‌مان ئه‌ڵڵا یه‌كی بێگیان هه‌ قی خۆی بكاته‌وه‌ كه‌وابو ئه‌وه‌ی ئیسلام بێت به‌گشتی نه‌خۆشی ده‌رونیان هه‌یه‌و نه‌خۆشن ئه‌ونه‌خۆشیه‌ش به‌میراتی له‌باوبا پیرا نیانه‌وه‌بۆیان ماوه‌ته‌وه‌ مرۆڤی ئیسلام توانای گفتو گۆكردنیان نیه‌له‌گه‌ڵ كه‌سانێكی بێ باوه‌ڕناتوانن ڕوبه‌ڕوی گۆڕانكاریه‌كانی سروشت بنه‌وه‌چونكه‌باری ده‌رو نیان لاوازه‌ونه‌خۆشن بۆیه‌ئاماده‌نین كه‌گوێ بگرن له‌كه‌سانێك كه‌بیرو باوه‌ڕیان له‌گه‌ڵدا ناكونجێت بۆیه‌تیرۆریستان هه‌ڕه‌شه‌ی مه‌رگ له‌و كه‌سانه‌ده‌كه‌ن كه‌له‌دینه‌كه‌ یان هه ڵده‌گه‌ڕێنه‌وه‌به‌موڵكی خۆیانیان ده‌زانن، چونكه‌له‌سنوری جوگرافیای ئیسلامدا له‌دایك بوین. ئه‌وه‌ی كه‌سودمه‌نده‌له‌ناوی ئیسلام مه‌لاو زانایانی ئیسلامن، به‌بۆنه‌ی ئیسلام یشه‌وه یه‌ناوباگیان بۆخۆیان په‌یداكردوه‌ گه‌روه‌ك من و ملیۆ نه‌های وه‌ك من دان به ڕاستیدا بهێنن، ئه‌ وا بژێوی ژیانیان له‌ده‌ست ئه‌ده‌نو له‌برسا ئه‌مرن چونكه‌ئه‌وان (ته‌مه‌ڵ) خانه‌یه‌كیان بۆخۆیان دروستكردوه‌كه‌تامردن نانی تیا ده‌خۆن ئه‌ویش كه‌(مزگه‌وته‌) ئێستا باوه‌ڕ ده‌كه‌م ئیسلام له‌ پاش تێرخواردنیان هاوارده‌كه‌نو ده‌ڵێن ئه‌ڵڵا لێتبه زیاد بێ، ڕاست ئه‌كه‌ن ئه‌و خواردنو خوارنه‌وه‌یه له‌لا یه‌ن ئه‌ ڵڵاوه پێ گه‌یشتوه‌ چونكه‌گه‌رئه‌وان ده‌مڕاستی نه‌بن ئه‌واكه‌س نا نیان پێ نادا و ڕیسواده‌بن، ئه‌ڵڵا لێت به‌زیاد بێ ته‌نها بۆ ئه‌وان ئه‌بێتو ئه‌وانن كه‌خێریان لێ بینی وه‌كه‌سانێك كه‌به‌ماندوبونی خۆیان خۆیان ده‌ژێنن، لێت به‌زیاد بێ ناگونجێت بۆیان چونكه‌به‌هێزوو بازووی خۆیان بژێووی ژیانیان په‌یدا ده‌كه‌ن وده‌ستیان له‌كه‌س پان نه‌كردۆته‌وه‌ ئیسلام وا مرۆڤی ڕاهێنێاوه‌ ڕقیان له‌هه‌موكه‌سێكی بێ باوه‌ڕبێته‌ وه‌ چونكه‌ناتوانن نانی ده‌ستی بێ باوه‌ڕان بخۆن به‌دڵنیایه‌وه‌بێ باوه‌ڕداران ئه‌وه‌نده‌ (ده‌به‌نگ) نین كه‌به‌شێك له‌ماندونونی خۆیان بكه‌ن به‌ده میانه وه‌ مرۆڤی ئیسلام ئه‌وه‌نده‌ترسنۆكن ته‌نانه‌ت له‌سێبه‌ری خۆشیا ن ئه‌ترسن (شه‌مشه‌م)ه‌ كوێرئاسایی چاویان به‌ ڕووناكی و ئازادی هه‌ڵنایه‌، ده‌ڵێن گه‌رد ینمان نه‌بێت ئه‌وا هه‌رچی خراپه‌یه‌ده‌ی كه‌ین ئاژڵ ئاسایی چاوده‌بڕینه‌هه‌موشتێك كه‌ئه‌ڵڵا پێی ناخۆش بێت، كه‌وابو دڵنیا ده‌بینه‌وه‌له‌وه‌ی كه‌مرۆڤی دیندار، نه‌خۆشی ده‌روو نیان هه‌یه‌چونكه‌ئه‌وان بڕوایان به‌خورافیات هه‌یه‌و له‌ترسا بڕوایان هێناوه‌ به‌بۆچونی خۆیان مرۆڤی بێ دین وه‌ك ئاژه‌ڵ ده‌ژی. به‌ڵام به‌پێچه‌وانه‌ی تێگه‌یشتنی ئه‌وان، مرۆڤی بێ دین مێشك ئازاده‌له‌خورافیاتی دین تا به‌هۆ یه‌وه‌ترس له‌ناخیا دروستبێتودین زاڵبێت به‌سه‌ریا ڕۆژگارسه‌لمادویه‌تی كه‌مرۆڤی بێ دین هه‌میشه‌مرۆڤ دۆسترو بڕوایان به‌ئازادی هه‌مو تاكێك هه‌یه‌بیرو باوه‌ڕێكی ئیلاهی نیه‌له‌مێشكیا نا تا خه‌ڵكی به‌شمشێربخه‌نه‌سه‌ردنینه‌كه‌ی خۆیا ن ترسیان له‌ئاگری جه‌هه‌نه‌م نه‌ بسوتێنو قوڕقوشمی تواوه‌به‌ده‌میا ندا كه‌ن، هیچ به‌رژه وه‌ندیه‌كی ئه‌ودنیا یشیان نیه‌و بڕوایان به‌خورافیاتی به‌هه‌شتیش نیه‌ مرۆڤی ئیسلام به‌ڕاستی له‌ئازادی تێ نه‌گه‌یشتون و تێشناگه‌ن كه‌واتای ئازادی چیه‌چونكه‌به‌زۆرداری ڕێگای دینیان گرتۆته‌به‌رو دین بۆته‌(خوو) له‌مێشكیاندا خوویان پێوه‌گرتوه‌ كام عیلمه‌له‌قورئانه‌وه‌وه‌رگیراوه‌، كه‌وا ئیسلامه‌كان باس له‌عیلمی ئه‌ڵڵا ده‌كه‌ن كام داهێنان له‌قوریانه‌وه‌په‌یدابوه‌. یا قورئان باسی كام (ته‌كنه‌لۆژیای) كردوه‌ ئه‌وه‌ی من به‌دیم كردبێ له‌قورئانا و عیلمی ئه‌ڵڵام تیا دۆزیبێته‌وه. ئه‌ڵڵا تا بۆی كرابێ (ژن) ی بۆ به‌محه‌ممه‌د هینا وه‌هه‌ركچێك یا، ژنێك، ئه‌ودڵی بچوایه‌ته سه‌ربه‌ئایه‌تی ئاسمانی لێی حه‌ڵا ڵ كرد وه‌محه‌ممه‌د ته‌نها (٢٣) ساڵ پێغه‌مبه‌رایه‌تی كردوه‌له‌وماوه‌یه‌شدا ئه‌ڵڵای به‌خۆیه‌وه‌سه‌رقاڵكردوه‌به‌هۆی ژن هێنانه‌وه‌به‌لانی كه‌مه‌وه‌ حه‌زره‌تی محه‌ممه‌د له‌    (٢) ژن كه‌متری نه‌هێناوه‌له‌ساڵێكدا. ئه‌ی ئه‌ ڵڵا چۆن توانیویه تی كه‌ئا گای له‌دنیابێ و دنیاش به‌ڕێوه‌به رێ. یان بۆ محه‌ممه‌دی له‌(٤٠) ساڵیدا كرده‌پێغه‌مبه‌ر.محه‌ممه‌د پێش ئه‌وه‌ی ببێت به‌ئیسلام (جوله‌که‌) بوه‌به‌ڵگه‌زۆریشن ئه‌وه‌بسه‌لمێنرێت، به‌ڵام ئیسلام ده‌ڵێت محه‌ممه‌د جوله‌كه‌نه‌بوه‌و له‌سه‌ر دینی (ئیبراهیم) ی بوه‌باشه‌گه‌ر وایه‌ كه‌واتابێ دینی ئیبراهیم تائه‌وكات هه‌بووه‌ ئه‌ی كوا كتێبی (زه‌بور) بۆ له‌به‌ر ده‌ستانیه‌و نه‌ماوه‌. یان ئه‌مه‌ته‌نها به‌هانه‌یه‌كه‌ كه‌ محه‌ممه‌د له‌وه‌دور خه‌نه‌وه‌كه‌جوله‌كه‌بوه‌ جائه‌م ئه‌ڵڵایه‌ چۆن جێگای گومان نیه‌ بۆمنوملیۆنه‌های ترکه‌ مه‌حه‌مه‌د به‌پێخه‌مبه‌ری له‌دایک نه‌بو بچوکترین نمونه‌ وگه‌وره‌ترین نه‌زاینی قورئانیش له‌وه‌داده‌رئه‌که‌وێت چۆن ئه‌م ئه‌ڵڵایه‌ده‌بێته‌جێگای بڕوا كه‌ته‌نانه‌ت ئه‌یزانیوه‌ که‌ (به‌فر)چییه‌ وباسیشی نه‌کردوه‌. یان ئه‌ڵڵاش هه‌رخه‌ڵكی دورگه‌ی عاره‌بیه‌بۆیه‌باسی به‌فری نه‌كردوه‌و نه‌ی زانیوكه‌وا له‌زۆر جێگای ئه‌م گه‌ردونه‌دروستكراوه‌ی خۆیدا به‌فر ده‌بارێت بۆ له‌قورئانا باسی، باران و هه‌وره‌تریشقه‌ی كردوه‌چونكه‌له‌دورگه‌ی عه‌ره‌بی به‌هۆی گه‌رمی یه‌وه‌ بارانی زۆره‌وه‌وهه‌وره‌تریشقه ‌ڕوئه‌ دا بۆیه‌ باسی كردوه‌به‌ڵام ئه‌ڵڵا نه‌یزانیوه‌كه‌به‌فر هه‌یه‌ناهه‌قیشی ناگرم كه‌نه‌یزانیبێ ئه‌ڵڵا یه‌ك خه‌ڵكی (یه‌مه‌ن) وله‌ مه‌که‌له‌ دایک به‌بێت و به‌فرێك له‌هه‌ورامان ده‌بارێت ئه‌و چۆن بزانێت خۆ عیلمی پێنیه‌. له‌یا نمونه‌ یه‌كی ترله‌قورئانا ئه‌ ڵێت كاتێ كه‌ڕۆژ ده‌ركه‌وت به‌ڕۆژوو بن تا ڕوناكی ئاواده‌بێت هیچ مه‌خۆن واته‌كاتی تاریك بون ڕۆژوو وه‌كا نتان بشكێنن. دیسانه‌وه‌ئه‌ڵڵا هه‌ڵه‌یه‌كی تری له‌قورئانا كردوه‌ئه‌وه‌ی نه‌زانیوه‌له‌م گه‌ ردونه‌ی گوایه‌خۆی دروستیكردوه‌وڵاتانێك هه‌ن كه‌له‌زستانا ڕوناكی نابینن واته‌ڕۆژهه‌ڵاتن نیه‌گه‌ربشبێت هه‌رزۆركه‌مه‌یا له‌هاوینا ڕۆژ ئاوابون نیه‌وهه‌رده‌م ڕوناكیه‌گه‌ربش بێت هه‌رزۆركه‌مه‌. ئه‌ی ئه‌ومه‌خلوقانه‌ی ئه‌ ڵڵا كه‌وان له‌و وڵاتانه‌دا چۆن به‌ڕۆژوو بنو چۆن ڕۆژووه‌كه‌یان بشكێنن تۆبڵێیی زه‌مانی سه رده‌می جه‌هاله‌تی ئیسلام خه‌ڵكی به‌كات ژمێر ڕۆژوو یان گرتبێو كات ژمێریش له‌و سه‌رده‌مه‌دا هه‌بوبێ . یان ئه‌مه‌به‌ڵگه‌یه‌كه‌نه‌ك محه‌ممه‌د به‌ڵكو ئه‌ڵاش نه‌یزانیوه‌كه‌بێجگه‌له‌و ناوچانه‌كه‌كه‌ئه‌وان غه‌زوو ئهه‌نفا لیان تیا كردوه‌، ئیتر نه‌یان زانیاوه‌كه‌وڵاتانێكی تر هه‌ن و زۆر له‌وانیش زیاترنو پێشكه‌وتوتریشن. كه‌وابو قورئان پڕه‌له‌هه‌ڵه‌و له‌گه‌ڵ كاتو بونه‌وه ره‌كانی جیهاندا ناگونجێت نایه‌كسانه‌له‌گه‌ڵ سورشتا هه‌موعیلمی قورئان بریتیه‌له‌تۆقاندن، ئاگر ی جه‌هه‌نه‌م و هه‌ڕه‌شه‌كردن زیاترنیه‌قورئان هه‌مووی یه‌ك مه‌به‌ستی تیا به‌دی ده‌كه‌یت (مه‌رگ و ئاگر یا ئیسلام) ئه‌ڵڵا له‌چه‌ند ووشه‌یه‌كی دووباره‌و ده‌باره‌ زیاتری نه‌زانیوه‌، شه‌وو ڕۆژ تاریكی و ڕوناكی خۆرهه‌ڵاتو خۆر ئاوا به‌هه‌شتو جه‌هه‌نه‌م غه‌زا و ئه‌نفال ترسو باران و هه‌وره‌تریشقه‌ی ئه‌م ووتانه‌یان لێكردوین به‌موعجیزه‌یان ده‌ڵێت ئه‌ستێره‌كان له‌ئاسمانا مه‌له‌ده‌كه‌ن ئه‌وه‌ی ئه‌ڵڵا كه‌ی ئیسلام باسی لێوه‌ده‌كا مندا ڵێك جوانتر ئه‌توانێت تێمان گه‌یه‌نێ له‌هۆكاری دروست بونی چۆن یه‌تی باران بارین. هیچ موعجیزه‌یه‌كیشی ناوێت باران، له‌قورئاندا لێیان كردوین به‌موعجیزبه‌گوێره‌ی ته‌فسیركه‌رانی ئیسلامی بێت ئه‌ڵڵا له‌قورئانا باسی زۆر زانستی كردوه‌به‌ڵام ئه‌و زانیارانه‌ی به‌جێ هێشتوه‌بۆ كۆیله‌كانی. ئیسلام هه‌میشه‌ده‌ڵێت ئه‌ ڵڵا عه‌قڵو چاوو ده‌ستو قاچی، پێداوین واتا (حه‌ره‌كه‌له‌من و به‌ره‌كه‌ت له‌تۆ) ئه‌مه‌ش به‌ڵگه‌كه‌ئه‌ڵڵا عه‌قڵی نه‌داوه‌به مرۆڤی دین داربه‌تایبه‌ت به‌ئومه‌تی محه‌ممه‌د چونكه‌له‌ئومه‌تی محه‌ممه‌د گێژوو حۆلتر نیه‌و له‌هیچ بوارێكدا نه‌یان توانیوه‌هیچ زانستیه‌ك به‌ده‌ست بهێنن تا به‌هۆیه‌وه‌بتوانن خزمه‌ت به‌جیهان كه‌ن، با بزانین سوره تی (فاتیح)ه‌ئه‌ڵڵا تاچ ڕاده‌یه‌ك زانستی داوه‌به‌كۆیله‌كانی ئه‌مه‌یه‌كه‌م سوره‌تی قورئانه‌وهه‌رله‌سه‌ره‌تای هاتنی ئیسلامه‌وه‌خه‌ڵكییان پێ چاوبه‌ستكردوه‌ به‌دڵنیایشه‌وه‌ده‌ڵێم كه‌له‌(٪١٠٠) ی ئه‌و میله‌تا نه‌ی عه‌ره‌ب نین نه‌یان توانیوه‌له‌ناوه‌ڕۆكو واتای سوره‌ته‌كان تێبگه‌ن تا بتوانن لێكۆڵنه‌وه‌ی له‌سه‌ركه‌ن وا تێگه ینرا ون هه‌رلێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك له‌سه‌رهه‌ر ئایه‌تێكی قورئان بكه‌ن بێسوده‌ هیچ گومانی تیانیه‌ قورئان ووته‌ی ئه‌ڵڵا یه‌و ئه‌ڵڵاش شایانی هه‌ڵه نیه‌، ئه‌م ئایه‌تانه‌ش چه‌ند نمونه‌یه‌كی قورئانن.

ماویه‌تی